Standardy techniczne w kolejach dużych prędkości

1. Zasady legislacji unijnej

2. Jak klasyfikujemy linie kolejowe?

3. Klasyfikacja taboru dużej prędkości

4. Specyfikacje techniczne interoperacyjności (TSI)

5. Styk kolei konwencjonalnej i kolei dużych prędkości

6. Wnioski dla polskiego projektu budowy linii dużych prędkości

 



1. Zasady legislacji unijnej

Zagadnienia techniczne związane ze standaryzacją techniczna w systemach kolei dużych prędkości po raz pierwszy uregulowane zostały na obszarze Unii Europejskiej w 1996 r. na mocy dyrektywy 96/48 Parlamentu i Rady o interoperacyjności kolei dużych prędkości.

Powstał system regulacji prawnych, który opiera się na następujących zasadach:

Dyrektywa 96/48 zawierała zobowiązanie dla Komisji Europejskiej do przygotowania i wprowadzenia w życie specyfikacji technicznych interoperacyjności (TSI) a państwa członkowskie do implementacji i nadzoru na tym segmentem.

I edycja specyfikacji TSI opublikowana została w w 2002 r a znowelizowana wersja tych specyfikacji w 2008 r.

Obecnie obowiązuje dyrektywa 2008/57, która wprowadziła jednolite zasady zarówno dla kolie dużych prędkości jak i konwencjonalnych. Celem dyrektywy jest likwidacja barier nie tylko w ruchu taboru między krajami, również na rynku wyrobów i usług kolei – standaryzacja w sektorze kolejowym oraz jednolite zasady certyfikacji składników interoperacyjności i podsystemów

 

2. Jak klasyfikujemy linie kolejowe?

Obecnie obowiązująca klasyfikacja linii kolejowych w Unii Europejskiej jest przedstawiona w tabeli. Szczegółowe parametry techniczne dla tych linii są zawarte w specyfikacji dla infrastruktury kolejowej dla kolei dużych prędkości i dla kolei konwencjonalnej.

Kategoria linii Typ ruchu

Pasażerski

(P)

Towarowy

(F)

Towarowy

(F)

Dużej prędkości Specjalnie zbudowane linie kolejowe dużych prędkości, do prędkości zwykle równej lub większej niż 250 km/h I - -
Linie zmodernizowane specjalnie do dużych prędkości, wyposażone do rozwijania prędkości rzędu 200 km/h II - -
Linie zmodernizowane specjalnie do dużych prędkości lub linie specjalnie zbudowane do dużych prędkości, mające cechy szczególne wynikające z ograniczeń topograficznych, rzeźby terenu lub ograniczeń urbanistycznych, na których prędkość musi być dostosowana do każdego przypadku indywidualnie III - -
Konwencjonalne Nowe linie główne TEN-T (IV) IV-P IV-F IV-M
Modernizowane linie główne TEN-T (V)  V-P V-F V-M
Nowe pozostałe linie TEN-T (VI) VI-P VI-F VI-M
Modernizowane pozostałe linie TEN-T (VII) VII-P VII-F  VII-M 

3. Klasyfikacja taboru dużej prędkości

Według specyfikacji TSI tabor dla kolei dużych prędkości klasyfikujemy według następujących zasad:

 

4. Specyfikacje techniczne interoperacyjności (TSI)

Specyfikacje te opracowywane są obecnie przez Europejską Agencję Kolejową (ERA) w ramach grup roboczych, w których biorą udział przedstawiciele organizacji kolejowych i producentów. Po procedurze konsultacji społecznych i głosowania przyjmowane są do stosowania na mocy decyzji Komisji Europejskiej. Specyfikacje podlegają obowiązkowemu przeglądowi w okresach 3-letnich a jeżeli zachodzi taka potrzeba dokonywana jest ich nowelizacji.  

Specyfikacje są opracowywane dla następujących podsystemów strukturalnych: 

oraz funkcjonalnych m.in.

Cele TSI są następujące:

 

Historia wdrażania i nowelizacji specyfikacji TSI dla kolei dużych prędkości jest następująca:

2002 – I edycja specyfikacji TSI

2008 – publikacja specyfikacji TSI dla długich tuneli i udogodnień dla niepełnosprawnych (wspólne z kolejami konwencjonalnymi)

2008 – II edycja specyfikacji TSI (likwidacji uległa specyfikacji TSI Utrzymanie, której zakres został włączony do specyfikacji TSI Tabor).

2013 – III edycja specyfikacji TSI w tym połączenie z TSI dla kolei konwencjonalnych)

 

Wykaz specyfikacji TSI dla kolei dużych prędkości i innych dokumentów normatywnych

Nazwa specyfikacji

Zakres regulacji

Obowiązuje

HS TSI RST

Tabor

Decyzja Komisji 2008/232/WE

HS TSI INF

Infrastruktura

Decyzja Komisji 2008/217

HS TSI CCS

Sterowanie ruchem

Decyzją Komisji Europejskiej 2012/88

(nowa wersja}

HS TSI ENE

Zasilanie trakcyjne

Decyzja Komisji 2008/284

HS TSI OPE

Ruch kolejowy

Decyzja Komisji 2008/231

TSI SRT

Tunele kolejowe *

Decyzja Komisji 2008/163

TSI PRM

Udogodnienia dla osób z ograniczoną mobilnością *

Decyzja Komisji 2008/164

TSI TAP

Aplikacje telematyczne dla przewozów pasażerskich *

Rozporządzenie Komisji Europejskiej 454/2011

 

Rejestr typu taboru dopuszczonego do eksploatacji

przyjęta decyzją Komisji Europejskiej 2011/665

 

Rejestr infrastruktury

przyjęta decyzją Komisji Europejskiej 2011/633

*Specyfikacje wspólna dla kolei dużych prędkości i dla kolei konwencjonalnych

 

5. Styk kolei konwencjonalnej i kolei dużych prędkości

Ponieważ pociągi dużej prędkości wyjeżdżają także poza linie dużej prędkości na linie konwencjonalne zachodzi potrzeba regulacji prawnych umożliwiających poruszanie się taboru dużej prędkości poza liniami dużej prędkości. W praktyce są rozbieżności pomiędzy wymaganiami zawartych w specyfikacjach TSI dla taboru konwencjonalnego i dużej prędkości, jak również dla infrastruktury kolejowej obu systemów. Dal rozwiązania tego problemu specyfikacja TSI dla taboru konwencjonalnego zawiera zestawienie rozbieżnych wymagań w stosunku do TSI dla taboru dużych prędkości oraz sposób ich rozwiązania poprzez wskazanie wybranego wymagania. W niektórych przypadkach – punkty otwarte – obszary do regulacji prawem krajowym

 

6. Wnioski dla polskiego projektu budowy linii dużych prędkości

Budowę kolei dużych prędkości rozpoczynamy w warunkach istniejącego już unijnego systemu legislacyjnego. Skraca to znacznie czas przygotowania inwestycji i wdrożenie nowych technologii, ale wymaga jednak mimo to przygotowania systemu legislacyjnego krajowego oraz systemu regulacji wewnętrznych dla zarządcy infrastruktury.

W ramach przygotowania do budowy linii dużych prędkości w Polsce w 2009 r. rozpoczęło niezbędne w tym kierunku działania (studia wykonywane są przez hiszpańską firmę SENER i Instytut Kolejnictwa w Warszawie. W efekcie tych prac powstanie spójny zestaw wymagań dla kolei dużych prędkości w warunkach polskich.